Volkskrant

Jan Blokker

Guldensporenslag

Gepubliceerd op 16 maart 1999 00:00, bijgewerkt op 16 januari 2009 23:36

TROUWE lezers kennen mijn stokpaard.

Wat moesten mensen in de middeleeuwen als een vliegtuig op hun huis was neergestort? Hoe verwerkten ze, als de dood ze niet bijtijds genadig was geweest, de veteranenziekte? Wie stond ze bij (voorzover ze niet gesneuveld waren) na de Guldensporenslag? Naar welke middelen konden ze grijpen in het geval van ondragelijke geluidsoverlast, want het moet in die dagen zeker in de stad een verschrikkelijke herrie zijn geweest?

Hadden ze toen, om de vragen op een wat algemener niveau te stellen, al iets tussen hun oren?

In de geschiedschrijving hoor je daar weinig over. Aan krankzinnigen natuurlijk geen gebrek, maar die bedoel ik niet. Misschien was Napoleon al krankzinnig, maar die had een warme jas en een snelle slee om toch nog redelijk comfortabel door het winterse Europa van Moskou naar Parijs te glijden. Dus ik bedoel z'n soldaten, die met bevroren ledematen en onder achterlating van hun bij de Berezina gruwelijk verminkte kameraden terug moesten lopen, en thuis vermoedelijk nog jarenlang bij buien wat afwezig uit het raam hebben gekeken en 's nachts de slaap niet konden vatten, zonder dat aderlaten hielp.

Post-traumatische stress, zeg je nu, maar bestond dat al? Dat weet je niet. Van hernia, aids en de dood als gevolg van fonteinwaterverneveling op een Noord-Hollandse bloemententoonstelling had de dokter toen ook nog geen flauw benul, en als vader lang raar bleef doen, sloten ze hem op in het dolhuis.

Want Freud was nog lang niet geboren, van een Riagg kon dus nog niemand hebben vernomen, en Maurice de Valk moest ook nog worden uitgevonden.

Wie is Maurice de Valk?

Ik kwam hem gisteren tegen in de Volkskrant, waar ze hem op z'n praatstoel hebben gezet over het probleem dat ik voor mezelf weleens dat van de eigentijdse Berezina heb genoemd: de werkstress.

'Bij veel mensen', las ik, 'is er sprake van onbalans. Ze moeten van alles en komen niet meer tot rust. Te veel dingen worden ons bovendien opgedrongen. We hebben last van ontbijtstress, eurostress, millenniumstress en afsprakenstress. De balans is zoek. We moeten veel meer momenten van reflectie inbouwen. Er moeten in het werk, maar ook daarbuiten, veel meer micropauzes worden ingelast. We noemen dat een ademende agenda.'

Mensen die, onbevoegd maar dikwijls uit de allerbeste bedoelingen, met medische adviezen aan de deur kwamen aangaande loopneus, voetjicht of chronisch water in de knie, werden door mijn moeder vroeger altijd ongenadig op hun nummer gezet: 'Dokter Babbeleba', smaalde ze dan.

Maar op Maurice kan dat niet van toepassing zijn, want Maurice is dokter.

Pas toen ik hem helemaal had uitgelezen, drong tot me door dat hij bedrijfsarts is, alsmede managing-director van de adviesgroep Intermedic BV, hoofdredacteur van het tijdschrift Arts en Bedrijf en voorzitter van het International Forum for Organizational Health (IFOH).

Dat stemde me ineens wantrouwig. Want op gezag van Blair, Kok, Schröder heb ik me dan wel een beetje verzoend met het grootkapitaal, maar volgens mij blijft het oppassen. Waarom zou Maurice anders zo nadrukkelijk hebben laten weten dat 'het verzuim vanwege stressklachten de Nederlandse samenleving jaarlijks 12 miljard gulden kost'? Gaat het nou om de sores van de Berezinaklanten, of om de schatkist van Zalm? En reken erop wat de werkgever bezielt als hij een mooie tekstverwerker laat ontwerpen waarachter je geen muisarm meer krijgt: 10 procent mededogen misschien, maar 90 procent productiviteit.

Nadat ik een en ander nog eens kritisch tegen het licht had gehouden, las ik in De Telegraaf dat de straling van een gsm verslavend is, en dat de gebruikers ervan aan de drank kunnen raken.

Ik zie Maurice de nieuwe Guldensporenslag al weer winnen.

| bovenkant pagina |